Халықаралық туризм және меймандостық университетінде Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің қаржыландыруымен іске асырылатын ғылыми жобалар.
Жоба атауы: АР19679687 «Қазақстан туризмін әлемдік деңгейде жақсарту мақсатында саяхатшылардың пікірлері негізінде үлкен деректерді (Big Data) талдау және мәтінді өңдеу (Анализ больших данных (Big Data) и обработка текста на основе отзывов путешественников с целью улучшения туризма Казахстана на мировом уровне)».
Ғылыми жоба тақырыбының өзектілігі, біріншіден Қазақстан геосаяси тұрғыдан қолайлы, Орталық Азия мен Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан табиғи-мәдени мұра объектілеріне бай мемлекет болғанымен, елдегі туризм дестинациялары әлі де дамыған елдермен бәсекелесе алатын деңгейге жетпеуі. Екіншіден туризм саласында Қазақстандағы туризмнің барлық құрамдас бөліктерінің проблемаларын ашып көрсететін, үлкен деректерді талдаушы мамандарының (Big Data analytic) тапшылығы, туристердің пікірлерін өңдеу қазіргі таңда үлкен деректер (Big Data analytics) талдауын қажет етеді.
Жоба мақсаты – туризм саласының үш негізгі құрамдас бөліктері болып есептелетін орналастыру орындары (Hotels), азық-түлік пен сусындар (Food and Beverage) және көрікті жерлер (Attractive places) бойынша Қазақстанға саяхаттаған туристердің Tripadvisor платформаcында қалдырған пікірлері мен шолуларына сентимент анализ және статистикалық модельдеу әдістерін қолдану арқылы (text analysis) мәтіндік талдау. Сондай-ақ, Қазақстандағы туризм саласының жағдайын анықтап, туризмнiң даму деңгейiн арттыру үшiн ұсыныстар беру.
Жоба міндеттері: Жобаның ауқымы үш негізгі туристік индустрияның құрамдас бөліктері ретінде орналастыру орындары (Hotels and Hostels), тамақ пен сусындар (Food and Beverage), көрікті орындардың (Attractive places) бәсекеге қабілеттілігі, және сұраныс мөлшерін анықтау.
Күтілетін нәтижелер:
Жоба орындаушылары тұралы мәлімет
| № | Аты-жөні | Қызметі |
| 1 | Абдикаримова Мадина Нурбулатовна | Жоба жетекшісі, жетекші ғылыми қызметкер |
| 2 | Кемал Кантаржи | жетекші ғылыми қызметкер |
| 3 | Абдрасилов Турганбай Курманбаевич | жетекші ғылыми қызметкер |
| 4 | Мурат Альпер Башаран | аға ғылыми қызметкер |
| 5 | Альпер Күршат Уйсал | аға ғылыми қызметкер |
| 6 | Нахипбекова Сымбат Абдраимқызы | аға ғылыми қызметкер |
| 7 | Әбдіразақов Нұржан | аға ғылыми қызметкер |
| 8 | Қалдыбай Қайнар Қалдыбайұлы | аға ғылыми қызметкер |
| 9 | Абдуллаева Айнур Абдукаликовна | кіші ғылыми қызметкер |
| 10 | Аширбек Гульмира Булатовна | кіші ғылыми қызметкер |
Гранттық қаржыландыру:
Жобаны жүзеге асырудың жалпы гранттық қаржыландыру сомасы 69863374.32 теңгені құрайды, оның ішінде:
2023 жылға – 19 407 850 теңге;
2024 жылға – 25 415 444,56 теңге;
2025 жылға – 25 040 079,76 теңге.
2023, 2024, 2025 жылдарға жоба нәтижелері
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымдағы мақала немесе шолу
Web of Science дерекқорының Expanded Science Citation Index жүйесінде және/немесе Scopus дерекқорында CiteScore пайыздық көрсеткіші бар рецензияланған ғылыми журналда индекстелген рецензияланған ғылыми журналдағы мақала немесе шолу
Отандық және шетелдік ғылыми журналдағы мақала
Халықаралық конференциялардағы баяндамалар
Басқа
Жобаның сипаттамасы: Туристік білім беруді және туризмді дамыту аймақтың экономикалық және әлеуметтік саласы дамып жатқан жағдайда туристік кадрлардың мобильділігін арттыруға ықпал етеді. Бұл әсіресе жергілікті туристік құндылықтарға (Қожа Ахмет Ясауи кесенесі) негізделген Түркістан кәсіби туристік білім беру жүйесі үшін өзекті болып табылады. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы Үкіметінің бастамасымен бұл жүйе уақытша және кеңістіктік жағынан оң прогрессивті өзгерістерге ұшырауда. Түркістан – ең көне қалалардың бірі (бұл аймақта туризмді дамыту перспективаларын айқындайды), сонымен бірге елдің ең жас аймағының облыс орталығы. 2020 жылдың қазан айында қала жаңа мәртебеде таныстырылды.
2018 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті, Ұлт Көшбасшысы Н.Ә.Назарбаев Түркістан облысын құру туралы тарихи Жарлыққа қол қойып, қаланы бүкіл түркі әлемінің мәдени-тарихи орталығы ретінде дамыту міндетін жүктеді. Қазіргі уақытта жаңа туристік нысандарды салу және құру жоспарлары жүзеге асырылуда. Тарихи, экологиялық, мәдени, ойын-сауық және танымдық туризм бағытында барлығы 57 туристік маршрут әзірленді.
Осы туристік маршруттардың тиімді жұмыс істеуі үшін Түркістан қаласының туризм саласының қажетті тілдік дайындыққа ие жоғары білікті кадрлармен қамтамасыз етілуі маңызды рөл атқарады.
Бұл жобаның ғылыми жаңалығы туризм саласы мамандарын шетел тілінде дайындаудың қазіргі білім беру процесіне тән келесі қайшылықтармен анықталады:
Жылдам дамып келе жатқан цифрлық және АКТ технологиялары мен осы саладағы зерттеу нәтижелерін туризм мамандарына шетел тілін үйрету тәжірибесіне енгізудің жеткіліксіздігі арасындағы қайшылық;
Туризм саласындағы коммуникативті-когнитивті құзыреттілікті дамытуға бағытталған шетел тілінде білім беру сапасын қамтамасыз ету талаптары мен ағылшын тілін оқытуда коммуникативті және когнитивті бағытталған әдістемені жүзеге асыру үшін жүйелі дидактикалық, технологиялық және әдістемелік базаның болмауы арасындағы қайшылық.
Жобаның мақсаты: Ағылшын тілін оқытуда цифрлық құралдарды пайдалана отырып, туризм саласы мамандарының коммуникативті-когнитивті құзыреттілігін жетілдірудің тиімді жолдарын ғылыми-педагогикалық және әдістемелік негіздеу, халықаралық стандарттарға сәйкес келетін жоғары білім беру бағдарламасын табысты іске асыру факторы ретінде.
Гранттық қаржыландыру:
Жобаны жүзеге асырудың жалпы гранттық қаржыландыру сомасы 70 058 964 теңгені құрайды, оның ішінде:
Күтілетін нәтижелер: Social Science Citation Index, Arts and Humanities Citation Index және/немесе Web of Science деректер базасында индекстелетін немесе Scopus деректер базасында CiteScore көрсеткіші кемінде 35 болатын рецензияланған ғылыми басылымда 1 мақала немесе шолу;
Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған шетелдік және/немесе отандық журналдарда 4 мақала немесе шолу;
Немесе Social Science Citation Index деректер базасында индекстелетін және Web of Science деректер базасында 1 немесе 2 квартильге кіретін немесе Scopus деректер базасында CiteScore көрсеткіші кемінде 65 болатын рецензияланған ғылыми басылымда 1 мақала немесе шолу;
Немесе Web of Science деректер базасының Arts and Humanities Citation Index-інде индекстелетін рецензияланған ғылыми басылымдарда 2 мақала немесе шолу;
Халықаралық конференцияларда 3 баяндама;
«Туризм мамандарының коммуникативті-когнитивті құзыреттілігін жетілдіру: теория және практика» (жұмыс атауы) атты монография;
«Business English: Tourism Industry» (жұмыс атауы) атты оқулық немесе оқу құралы;
Туризм мамандарына арналған ағылшын тілі бойынша электрондық оқу-әдістемелік кешен;
Туризм мамандарын оқытатын ағылшын тілі оқытушыларына арналған біліктілікті арттыру курсы;
1 авторлық куәлік.
Жоба орындаушылары:
| № | Аты-жөні | Қызметі |
| 1 | Акешова Мадина | Жоба жетекшісі, бас ғылыми қызметкер |
| 2 | Ризаходжаева Гулнара | Бас ғылыми қызметкер |
| 3 | Шалабаева Лаура | Жетекші ғылыми қызметкер |
| 4 | Нышанова Салтанат | Жетекші ғылыми қызметкер |
| 5 | Азизова Айнур | Аға ғылыми қызметкер |
| 6 | Раманкулов Шерзод | Аға ғылыми қызметкер |
| 7 | Нурмаганбеткызы Нурдана | Ғылыми қызметкер |
| 8 | Юсупова Гузаль | Ғылыми қызметкер |
2023, 2024, 2025 жылдарға жоба нәтижелері
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымдағы мақала немесе шолу
Web of Science дерекқорының Expanded Science Citation Index жүйесінде және/немесе Scopus дерекқорында CiteScore пайыздық көрсеткіші бар рецензияланған ғылыми журналда индекстелген рецензияланған ғылыми журналдағы мақала немесе шолу
Халықаралық конференциялардағы баяндамалар
Монографиялар мен оқулықтар (оқу құралдары)
Басқа
Халықаралық туризм және меймандостық университетінде Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің қаржыландыруымен іске асырылатын ғылыми жобалар.
AP23490104 «Түркістан облысындағы діни туризм нысандарының ақпараттық әлеуетін зерделеу: 4 тілде мультимедиялық интерактивті атлас әзірлеу».
Жоба Түркістан облысында діни туризм нысандарының ақпараттық әлеуетін зерделеуге бағытталып, зерттеу нәтижесінде мультимедиялық интерактивті атлас әзірленеді. Бұл атластың өзектілігі Түркістан облысының туристік әлеуетін көтеру және рухани туризмді таңдайтын саяхатшылардың рухани қажеттілігін мейлінше қамтамасыз етудің маңыздылығында. Түркістан облысының Түркістан қаласы, Созақ, Шардара мен Сайрам аудандарында орналасқан мәдени-тарихи ескерткіштерді кешенді зерттей отырып, рухани-мәдени бағытта дамытуға үлес қосу. Түркістанның зиярат орталығына айналуына ықпал еткен басты факторларың бірі – түркі халықтарының рухани ұстазы Қожа Ахмет Ясауидің тұлғасы, діни мұрасы, діни мәдениетті таратудағы үлесі мен шәкірттерінің жетістіктері екені даусыз. Ислам дінінің Түркістан жеріне келуі мен түркі-ислам мәдениетінің қалыптасуына ықпалы, заманауи құндылығы түрлі сала өкілдерінің импрессионистік және субъективті қатынасы салдарынан ғылыми тұрғыда танылмай келеді, өңірдегі нысандардың діни ақпараттық әлеуеті тарихи-мәдени ескерткіштердің толымсыз рәсімделуі мен сипаттамасын берумен ғана шектелуде. Сол үшін бұл жоба бұл өңірдегі зиярат нысандарының ақпараттық әлеуетін көтеру үшін мультимедиялық интерактивті атлас әзірлеуді, барлық қажетті ақпаратпен қамтамасыз ету үшін сандық платформалар түріндегі ақпараттық инфрақұрылымды кеңінен беруді, жаңа мәліметтермен толықтырып отыруды және қолжетімді етуді мақсат етеді. Атласқа енген нысандар ғылыми, мәдени, философиялық және дінтанулық әдістер тұрғысынан талданатын болады.
Зерттеуге бағытталған мәселелер. Түркістан облысындағы киелі нысандар мен діни туризм объектілерін зерттеу негізінде мынадай мәселелер талданады:
анықтау.
Күтілетін нәтижелер:
Жоба орындаушылары тұралы мәлімет
| № | Аты-жөні | Қызметі |
| 1 | Малдыбек Ақмарал Жұмағұлқызы | Жоба жетекшісі, жетекші ғылыми қызметкер |
| 2 | Қаратышқанова Қымбат Рахметовна | жетекші ғылыми қызметкер |
| 3 | Жандарбек Зікірия Заманханұлы | жетекші ғылыми қызметкер |
| 4 | Сиздиков Бағдаулет | аға ғылыми қызметкер |
| 5 | Қожан Алмат | аға ғылыми қызметкер |
| 6 | Шокпаров Алибек | аға ғылыми қызметкер |
Гранттық қаржыландыру:
Жобаны жүзеге асырудың жалпы гранттық қаржыландыру сомасы 89 805 484 теңгені құрайды, оның ішінде:
2024 жылға – 29 885 368 теңге;
2025 жылға – 29 992 284 теңге;
2026 жылға – 29 927 832 теңге.
2024, 2025 жылдарға жоба нәтижелері
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымдағы мақала немесе шолу
Web of Science дерекқорының Expanded Science Citation Index жүйесінде және/немесе Scopus дерекқорында CiteScore пайыздық көрсеткіші бар рецензияланған ғылыми журналда индекстелген рецензияланған ғылыми журналдағы мақала немесе шолу:
Халықаралық конференциялардағы баяндамалар:
Басқа
Жоба атауы:
AP23488900 Жасанды интеллектті қолдана отырып, әлеуметтік желілерде жастар арасында кибербуллингті автоматты түрде анықтау.
Жастар арасында, әсіресе әлеуметтік желілерде кибербуллингтің өсіп келе жатқан проблемасы аясында бұл жоба осындай оқиғаларды анықтау және алдын алу үшін жасанды интеллектті қолданатын автоматтандырылған жүйелерді әзірлеуге бағытталған. Жобаның негізгі мақсаты-әлеуетті құрбандарды қорғау үшін уақтылы шаралар қабылдауға мүмкіндік беретін кибербуллинг жағдайларын нақты уақыт режимінде анықтауға қабілетті тиімді құралды құру.
Кибербуллинг мәселесі цифрлық технологиялар мен әлеуметтік желілердің кең таралуына ғана емес, сонымен қатар әзіл мен агрессия арасындағы шекараны анықтаудағы қиындықтарға, әсіресе жастар ортасында. Сондықтан зерттеу кибербуллингке тән тілдік ерекшеліктерді, мінез-құлық үлгілерін және контекстік факторларды терең талдауға бағытталған.
Жобаның мақсаты әлеуметтік медиа ортасында жастардың цифрлық қауіпсіздігі мен психоәлеуметтік әл-ауқатын жақсарту үшін машиналық оқыту алгоритмдеріне негізделген кибербуллингті анықтаудың озық жүйесін әзірлеу болып табылады.
Жоба міндеттері:
1. Кілт сөз деректерін жинау үшін талдаушыны әзірлеу: бірінші міндет-кибербуллингке қатысты кілт сөздерді пайдаланып әлеуметтік желілерден мәтіндік деректерді автоматты түрде жинайтын талдаушыны құру. Бұл модельдерді кейінірек талдау және оқыту үшін мақсатты деректерді жинауды қамтамасыз етеді.
2. Класстар бойынша деректерді қолмен аннотациялау: дәл Оқу деректер жинағын жасау үшін жиналған деректерді қолмен жіктеуді қамтитын маңызды тапсырма. Бұл Машиналық оқыту үлгілерін оқытуға арналған жоғары сапалы жаттығу күнін қамтамасыз етеді.
3. Қазақ тіліндегі кибербуллинг мысалдарын қамтитын датасетті әзірлеу: осы тілдік және мәдени контекстке тән үлгілерді оқыту және тестілеу үшін пайдаланылатын қазақ тіліндегі мамандандырылған датасетті құру.
4. Қазақ тілінде кибербуллингті анықтау үшін машиналық оқыту модельдерін әзірлеу: қазақ тіліндегі мәтіндерде кибербуллингті анықтау үшін арнайы бейімделген Машиналық оқыту модельдерін әзірлеу және баптау.
5. Қазақ тілінде кибербуллингті анықтау үшін терең оқыту үлгілерін әзірлеу: кибербуллингті дәлірек анықтау үшін тіл мен контексттің неғұрлым нәзік нюанстарын ескеретін терең оқытудың неғұрлым күрделі үлгілерін қолдану.
6. Қазақ тілінде кибербуллингті анықтау үшін гибридті архитектураның терең моделін әзірлеу: кибербуллингті анықтаудың дәлдігі мен тиімділігін арттыру үшін терең оқытудың әртүрлі тәсілдері мен технологияларын біріктіретін гибридті модель құру.
7. Зейін механизмін қолдана отырып жасалған модельді жақсарту: соңғы тапсырма зейін механизмдерін қолдана отырып, модельдерді нақтылауды және оңтайландыруды қамтиды, бұл жүйеге кибербуллингке қатысты мәтіннің негізгі аспектілеріне дәлірек назар аударуға мүмкіндік береді.
Гранттық қаржыландырудың сомасы 59772298 тенге: 2024–жылға – 20324888 тенге, 2025 – жылға 20115170 тенге, 2026 жылға – 19332240 тенге.
Күтілетін нәтижелер
1. Scopus дерекқорында индекстелетін алты (6) ғылыми мақаланың жариялануы;
2. ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын шетелдік және (немесе) отандық басылымда 6 (алты) мақала жарияланады.
Жоба орындаушылары тұралы мәлімет
1. Абдрахманов Рустам Бахтиёрулы – Жоба жетекшісі, бас ғылыми қызметкер
2. Сұлтан Данияр Рахманқұлұлы – Жетекші ғылыми қызметкер
3. Төлеп Әбдімұхан Сейілханұлы – Жетекші ғылыми қызметкер
4. Тоқтарова Айгерім Бастарбекқызы – Жетекші ғылыми қызметкер
5. Касымбеков Аббазбек Сугирович – Аға ғылыми қызметкер
6. Искаков Тайыржан Бахытбаевич – Ғылыми қызметкер
2024, 2025 жылдарға жоба нәтижелері
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымдағы мақала немесе шолу
1) Б.С. Омаров, А.Б.Токтарова, Б.С. Калдарова, А.З.Турсынбаев, Р.Б.Абдрахманов «Использование BILSTM для определения оскорбительного языка в языках с низким уровнем ресурсов» // «Известия НАН РК. Серия физика и информатики», 3(351), 2024. -С.175-189. https://doi.org/10.32014/2024.2518-1726.299
2) B.Omarov, R.Abdrakhmanov, A.Toktarova, Glove-Embedded Attention Bilstm Networks For Enhanced Multiclassification Of Tweets In Cyberbullying Detection On Online Content// Scientific Journal of Astana IT University ISSN (P): 2707-9031 ISSN (E): 2707-904X VOLUME 22, JUNE 2025, DOI: https://doi.org/10.37943/22PSRO3633
3) D. Sultan, R. Abdrakhmanov, A. Toktarova, T. Turymbetov, T. Iskakov, B.Yagalieva “Deep Learning-Based Cyberbullying Detection in Kazakh: A Hybrid Approach for Improved Text Classification” № 4 (2025): Вестник КазНПУ им.Абая. Серия: физико-математические науки
4) D. Sultan, R. Abdrakhmanov, Esref Adali, T. Turymbetov, G. Bekeshova «Deep Learning-Based Hate Speech Detection In Kazakh: A Hybrid Framework For Robust Text Analysis» № 4 (2025) Scientific journal “BULLETIN OF SHAKARIM UNIVERSITY. TECHNICAL SCIENCES”
5) B.S. Omarov, R.B. Abdrakhmanov, D.R. Sultan, A.B. Toktarova, Aliyeva «Neural Network Model For Automatic Detection Of Kazakh-Language Hate Speech» № 4 (2025) News Of Thenational Academy Of Sciences Of The Republic Of Kazakhstan Physico-Mathematical Series
Web of Science дерекқорының Expanded Science Citation Index жүйесінде және/немесе Scopus дерекқорында CiteScore пайыздық көрсеткіші бар рецензияланған ғылыми журналда индекстелген рецензияланған ғылыми журналдағы мақала немесе шолу
1) Altayeva, A., Abdrakhmanov, R., Toktarova, A., & Tolep, A. (2024). Cyberbullying Detection on Social Networks Using a Hybrid Deep Learning Architecture Based on Convolutional and Recurrent Models. International Journal of Advanced Computer Science & Applications, 15(10).DOI: 10.14569/IJACSA.2024.0151018
2) Mamikov, S., & Abdullayeva, A. (2025). An examination of the relationship between self-confidence and bullying among adolescent athletes and non-athletes. Retos,70, 1535–1546. https://doi.org/10.47197/retos.v70.116853,
3) Tolep, A., & Kyzdarbek, M. (2025). Exploring the relationship between cyberbullying and selfconcept among school children in Physical Education. Retos, 70, 1169–1181, https://doi.org/10.47197/retos.v70.117076
4) Kenjayeva, B. B., & Abdrakhmanov, R. B. (2025).Cyberbullying victimization and its influence on Physical Education outcomes among school students. Retos, 70, 1137–1152 https://doi.org/10.47197/retos.v70.116715
5) A. Tolep, S. Mamikov, Z. Yakhiya, and A. Abdullayeva, “Sentiment Analysis of Social Network Data Using Traditional and Hybrid Deep Learning Models”, Eng. Technol. Appl. Sci. Res., vol. 15, no. 6, pp. 28481–28488, Dec. 2025. https://doi.org/10.48084/etasr.12865
Халықаралық конференциялардағы баяндамалар
1) Aigerim Toktarova, Aigerim Altayeva, Rustam Abdrakhmanov, Danyar Sultan, and Baktykul Jakhanova. Hate speech detection on social media using machine learning// DTESI 2024: 9th International Conference on Digital Technologies in Education, Science and Industry, October 16–17, 2024, Almaty, Kazakhstan. 11p. https://ceur-ws.org/Vol-3966/W4Paper6.pdf. Опубликовано в CEUR-WS: 24 мая 2025
2) Aigerim Altayeva, Daniyar Sultan, Rustam Abdrakhmanov, Abdimukhan Tolep, and Aigerim Toktarova. Hybrid deep learning model for cyberbullying detection on online social media data // DTESI 2024: 9th International Conference on Digital Technologies in Education, Science and Industry, October 16–17, 2024, Almaty, Kazakhstan. 11p. https://ceur-ws.org/Vol-3966/W3Paper12.pdf, Опубликован в CEUR-WS: 24 мая 2025
3) Aigerim Altayeva, Aigerim Toktarova, Rustam Abdrakhmanov, and Abdimukhan Tolep. Applying machine learning for real-time hate speech detection in social media // DTESI 2024: 9th International Conference on Digital Technologies in Education, Science and Industry, October 16–17, 2024, Almaty, Kazakhstan. 10p. https://ceur-ws.org/Vol-3966/W3Paper18.pdf. Опубликовано в CEUR-WS: 24 мая 2025
4) D. Sultan, R. Abdrakhmanov, T. Turymbetov, T.Iskakov “Lexicon Enhanced Transformer Bi-LSTM model for Detecting Cyberbullying in Kazakh Textual data” International Conference on Studies in Engineering, Science, and Technology, 06 November 2025 – 10 November 2025, Istanbul, Turkey. https://iuth.edu.kz/2025/11/12/icsest-halyqaralyq-gylymi-konferentsiyasyna-qatysu/
Басқа:
1. Университетіміздің оқытушысы «Кибершабуыл, киберқауіпсіздік» тақырыбында мастер-класс өткізді, https://iuth.edu.kz/2024/12/18/universitetimizdin-oqytushysy-kibershabuyl-kiberqauipsizdik-taqyrybynda-master-klass-otkizdi/
2. Самарқанд қаласындағы Ш. Рашидов университетіне іссапары, https://iuth.edu.kz/2025/12/08/samarqand-qalasyndagy-sh-rashidov-universitetine-issapary/
Туризм саласы Қазақстанды жаңа форматта ілгерілету және бәсекеге қабілетті мемлекет құру үшін үлкен маңызға ие. Бұл бірнеше факторларға байланысты, олардың қатарына экономикалық өсу, шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау, инфрақұрылым және инвестициялар, халықаралық танымалдылық пен имиджді арттыру, табиғатты және мәдени ескерткіштерді сақтау, салықтан елеулі кіріс алу және т.б. кіреді. Туризмді дамыту, оның қоршаған ортаға, мәдени мұраға және аймақ халқының өміріне әсері арасындағы тепе-теңдікті сақтау, сондай-ақ туризм саласында білікті, бәсекеге қабілетті кадрларды дайындау ұзақ мерзімді тұрақты дамуды және ел үшін максималды пайда алуды қамтамасыз ете алады.
Осы жобаның идеясы туризм мамандарын даярлауды жетілдіру жолдарын іздеуге, атап айтқанда, олардың лингвокоммуникативтік креативтілігін дамытуға бағытталған. Бұл болашақта саланың тұрақты дамуына, туристерге қызмет көрсету сапасын жақсартуға және экономикалық өсу үшін қолайлы жағдай жасауға көмектеседі.
Туризм саласында білікті кадрларды даярлау саланың дамуына шешуші рөл атқарады. Біріншіден, бұл қызмет көрсету сапасын арттыруға әсер етеді. Туризм саласында оқытылған мамандар туристерге жоғары сапалы қызмет көрсете алады, бұл олардың оң тәжірибесін қалыптастыру және ел немесе аймақтың тартымды туристік дестинация ретінде беделін нығайту үшін маңызды. Екіншіден, бұл туристік ресурстарды тиімді ілгерілету мен басқаруға қатысты. Туристік дестинациялар туралы білімге ие, жақсы дайындалған кадрлар туристер арасында оларды тиімді ілгерілетіп, келушілер ағынын арттыру арқылы ресурстарды басқарудың тұрақты стратегияларын әзірлеуге және іске асыруға көмектеседі, ресурстардың сарқылуын болдырмауға және қоршаған ортаға теріс әсерді азайтуға ықпал етеді. Үшіншіден, бұл кадрлардың шығармашылық әлеуетіне қатысты – жаңа туристік өнімдерді дамыту. Лингвокоммуникативтік креативтілікке ие туризм мамандары туристік өнімдер мен қызметтердің әртүрлілігін арттыруға, ұсыныстарды әртараптандыруға және дестинацияның тартымдылығын арттыруға жаңа идеялар мен инновациялар енгізе алады. Төртіншіден, қаржылық аспект – кірістерді арттыру. Кадрлардың жоғары біліктілігін тиімді реттеу және қамтамасыз ету жеке қызметкерлер үшін де, мемлекет үшін де кіріс көзіне айналуы мүмкін, бұл дестинацияның әлемдік туристік нарықтағы позициясын нығайту перспективаларын ашады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, туризм саласындағы мамандардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру және олардың лингвокоммуникативтік креативтілігін дамыту мәселелерін кешенді және жүйелі зерттеудің өзектілігі ашылады.
Гранттық қаржыландыру сомасы:
Жобаның мақсаты:
Туризм мамандарының шет тілін оқытудағы лингвокоммуникативтік креативтілігін дамыту моделі мен оны геймификация және арт-терапияны қолдану арқылы жүзеге асыруға арналған дидактикалық қамтамасыз етуді әзірлеу. Бұл туризм саласын халықаралық стандарттарға сәйкес келетін жоғары білікті кадрлармен толықтыруға бағытталған.
Күтілетін нәтижелер:
Жоба орындаушылары:
2024–2025 жылдарға жарияланған нәтижелер:
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған шетелдік немесе отандық рецензияланған журналдардағы мақалалар немесе шолулар:
Халықаралық конференциялар:
Жарияланған монографиялар мен оқулықтар:
Bridging Creativity and Communication: Gamification and Art-Therapy атты оқулық Халықаралық туризм және меймандостық университетінің ғылыми кеңесінің отырысында бекітілді (№ 5 хаттама, 2024 жылғы 24 желтоқсан).
Халықаралық туризм және меймандостық университетінде Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің қаржыландыруымен іске асырылатын ғылыми жобалар.
AP26105447 «Түркістан облысының тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштері мәдени-тарихи туризмді дамыту контекстінде және олардың цифрландырылуы»
Жобаның мақсаты.
Қазіргі тарихи зерттеулер тәжірибесінде маңызды үрдістерінің бірі – цифрландыру. Тарихи мұраны сақтау және оны кеңінен қолжетімді ету мақсатында тарихи ақпарат пен артефактілерді цифрлік форматқа айналдыру, электронды архив, виртуалды музейлер және тарихи нысандар мен оқиғалардың цифрлік көріністерін (репрезентация) жасау қажет. Пәнаралық байланыстар негізінде техникалық және гуманитарлық білім интеграциясы ерекше маңызға ие болып, тарихи-мәдени жадымен топтастырылған өркениетті ұлт пен жоғары интеллектуалды қоғам құруға бағытталған ұлттық мемлекеттік құрылыс үдерісін дамытуда компьютерлік технологиялардың әсері жоғары.
Түркістан облысы – бірегей тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштерге, сондай-ақ таңғажайып сақталған өзіндік мәдениетке бай өлке. Аймақтың туризмді ұлттық және халықаралық деңгейде дамытуға зор әлеуеті бар. Оларды бірізіділікке келтіріп жинақтауды қажет етеді. Сондықтан, Түркістан облысының тарихи-мәдени нысандарын кешенді түрде зертттеу негізінде туризмді дамыту контекстінде олардың тізімі жасалады, бірегей анықтамалық электронды каталог және үш тілді карта әзірленеді.
Жоба аясында Түркістан облысындағы отандық тарихи-мәдени мұра нысандарын кешенді және салааралық контексте зерттеуді көздейді. Бұл зерттеудің мақсаты – осы нысандарды цифрлық компьютерлік технологияларды пайдалану арқылы туризм индустриясына енгізу және студенттерді, магистранттар мен докторанттарды оқыту процесінде пайдалану.
Зерттеу нысандары гуманитарлық және техникалық ғылымдар саласындағы мамандардың қатысуымен, арнайы тәсілдер мен түрлі ақпарат көздерін пайдалана отырып зерттеледі, бұл ғылыми-зерттеу мүдделерін экономикалық табыстылықпен байланыстыруға мүмкіндік береді.
Туристерге көрсетілетін қызметтердің сапасын қамтамасыз ету, олардың қауіпсіздігін сақтау, сондай-ақ қасиетті және тарихи нысандарды қорғау үшін туристік ағындар мен нысандарды басқару стратегиясын дер кезінде әзірлеу маңызды. Бүгінде тарихи және мәдени құрамдас бөлігіне қызығушылық танытатын туристер саны артып келеді. Мәдени нысандар әр түрлі халықтардың тарихымен танысуға мүмкіндік береді. Туризм индустриясының басқа түрлері сияқты тарихи туризмнің де экономикалық табыстылыққа жету мүмкіндіктері көп. Бұл зерттеу жобасы Түркістан облысында мәдени-тарихи туризм нысандарының ақпараттық әлеуетін зерделеуге және зерттеу нәтижесінде бірегей анықтамалық электронды каталог және үш тілді карта әзірлеуге бағытталады. Түркістан облысының туристік әлеуетін жоғарылатуға бағдарланатын бұл зерттеу жобасы және даму моделі ретінде ұсынылатын нәтижелер Түркістан облысының мәдени келбетін айқындауға септігін тигізеді.
Зерттеудің негізгі гипотезасы. Түркістан облысында мәдени-тарихи туризм әлеуетін дамытудың табысты бағыты ақпараттандыру негізінде аймақтың мәдени келбетін синтезді интеграциялауды қажет етеді.
Зерттеуге бағытталған мәселелер. Түркістан облысының тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштерді мәдени-тарихи туризм нысандары ретінде зерттеу арқылы келесі ғылыми талдауды қажет етеді:
– Түркістан облысында мәдени-тарихи ескерткіштерінің тарихы туралы тарихи тұлғалардың, оқиғалардың, аңыздардың тізімін жасау және жинақтау;
– Отандық және шетелдік архивтер мен кітапханалар қорларындағы аймақтағы тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштері туралы ақпаратты жинақтау және зерделеу;
– Түркістан облысы мәдени-тарихи туризмді дамытудың тұжырымдамасын жасау;
– Жоба аясында IT-мамандар көмегімен цифрлық өңдеу жұмыстарын жүргізу;
– Түркістан облысының Түркістан, Бәйдібек, Қазығұрт, Сауран, Төле би, Отырар, Созақ, Сайрам аудандарында орналасқан мәдени-тарихи және археологиялық ескерткіштерін талдау, ерекшеліктерін сараптау, олардың электронды каталогы мен үш тілді картасын әзірлеу.
Зерттеулер жүргізудің негізгі тәсілдері. Жобаны орындау барысында алғашқы кезеңінде теориялық ақпарат базасы құрылып, отандық және шетелдік ғалымдардың ғылыми еңбектері жинақталып, талдау жасалады. Сонымен қатар, Түркістан облысының мәдени-тарихи туризм әлеуетін арттыратын тарихи және археологиялық ескерткіштері туралы кешенді мағлұматтар жинақталады, жүйеге келтіріліп, жазба және археологиялық деректерді салыстырымалы-тарихи талдау жұмыстары жүргізіледі.
Зерттеу жұмыстарының эмпирикалық бөлігін сапалық зерттеу әдістерінің нәтижелері құрайды.
Зерттеулер нысандарда сараптау, жүйелеу, диахронды және синхронды анализ әдістері қолданылады.
Күтілетін нәтижелер:
– Web of Science базасының Social Science Citation Index немесе Arts and Humanities Citation Index индекстелетін және (немесе) Scopus базасындағы CiteScore бойынша 35 (отыз бес) процентильге ие рецензияланатын ғылыми басылымда кемінде 3 (үш) мақала жарияланады;
– ҒЖБСБҚК ұсынған рецензияланатын отандық басылымда кемінде 5 мақала жарияланады;
– Түркістан облысының тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштердің электронды каталогы және 3 тілді танымдық мультимедиялық картасы әзірленеді.
– Зерттеу нәтижелері бойынша ұсыныстар мен тұжырымдамалардың қорытынды есебі дайындалады.
Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңыздылығы: Жоба нәтижелері аймақтағы тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштерді мәдени нысандар ретінде туризм саласын дамытуға және Түркістан қаласының тарихы туралы кешенді ақпарат беруге зор мүмкіндіктер жасайды, сондай-ақ қаланың имиджін арттыруға ықпал етеді.
Жоба орындаушылары тұралы мәлімет
| № | Аты-жөні | Қызметі |
| 1 | Сандыбаева Ақмарал Даировна | Жоба жетекшісі, жетекші ғылыми қызметкер |
| 2 | Қожа Мұхтар Бахадұрұлы | жетекші ғылыми қызметкер |
| 3 | Тастанбеков Мурат Мейрбекович | жетекші ғылыми қызметкер |
| 4 | Примкулова Гаухар Жанкуловна | аға ғылыми қызметкер |
| 5 | Мырзалиева Эльмира Казбековна | аға ғылыми қызметкер |
| 6 | Удербаева Сауле Карибаевна | аға ғылыми қызметкер |
| 7 | Айтимбаев Асхат Тореханович | ғылыми қызметкер |
| 8 | Алмазұлы Шыназ | ғылыми қызметкер |
| 9 | Ғали Мәди Дінмұхамметұлы | ғылыми қызметкер |
Гранттық қаржыландыру:
Жобаны жүзеге асырудың жалпы гранттық қаржыландыру сомасы 85127246 теңгені құрайды, оның ішінде:
2025 жылға – 29580604 теңге;
2026 жылға – 27427392 теңге;
2027 жылға – 28119250 теңге.
2025 жылғы жоба нәтижелері
Жоба аясында Өзбекстан Республикасының Ташкент және Қоқан қалаларында, Түркия Республикасы Анкара, Стамбул қалаларында архивтер, мұражайлар мен іргелі кітапханаларда ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізілді.
Сондай-ақ, Түркістан облысының Сауран, Отырар, Байдібек және Созақ аудандарында далалық экспедициялар ұйымдастырылып, тарихи-мәдени нысандар зерделенді. Экспедиция барысында Карнак, Жүйнек, Қарашық, Иқан елді мекендеріндегі архитектуралық және археологиялық ескерткіштер фотофиксация, географиялық нысан тіркеуі және сипаттамалық әдістер арқылы құжатталды.
Негізгі зерттеу нысандарына Сауран, Отырар, Көкмардан, Құйрықтөбе, Домалақ-ана, Байдібек би, Қарабура, Баба Түкті Шашты Әзіз кесенелері және өзге де археологиялық кешендер кірді. Бұл деректер өңірдің сәулеттік дәстүрлері мен рухани географиясын айқындауға мүмкіндік берді.
Жиналған материалдар негізінде мәдени мұра нысандарының ғылыми сипаттамасы мен салыстырмалы талдауы жасалды. Архивтік, жазба және ауызша деректермен салыстыру нәтижесінде бірқатар ескерткіштердің тарихи-хронологиялық кезеңдері нақтыланды.
Зерттеу қорытындысында Түркістан облысының тарихи-мәдени мұра нысандары жөнінде фото-, карта және мәтіндік материалдары қамтитын жүйелендірілген деректер базасы құрылады.
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым және жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету комитеті ұсынған рецензияланған шетелдік немесе отандық басылымдағы мақала немесе шолу:
Ғылыми іс-шараларға қатысу:
2025 жылғы 15 қазан – Өзбекстан Республикасының Ташкент қаласында VIII Генеральды Ассамблеясы TÜRKÜNİB жұмысында жоба жетекшісі қатысты.
Сілтеме: https://iuth.edu.kz/2025/10/15/turki-universitetteri-odagynyn-8-shi-bas-assambleyasy-turkunib-2025-zhylgy-15-qazanda-ozbekstan-respublikasynyn-tashkent-qalasynda-otti/
2025 жылғы 16 қазан – Ташкент мемлекеттік Шығыстану университетінің (TSUOS) базасында өткізілген «Қараханидтер — Альп Ер Тонғы (Афросиаб) ұрпақтары: Қараханидтер дәуіріндегі түрік және ислам әлемі» халықаралық ғылыми конференциясына қатысу.
Сілтеме: https://iuth.edu.kz/2025/10/17/qarahanidter-alp-er-tungtyn-afrosiab-urpaqtary-qarahanidter-dauirindegi-turki-zhane-islam-alemi-halyqaralyq-gylymi-konferentsiyasy-tashkent-ozbekstan/
Жоба атауы:
АР26100839 Туризм саласының мамандарына шет тілін оқытуда геймификацияны қолдану арқылы иммерсивті білім беру ортасын педагогикалық жобалау.
Туризм – әлемдік экономиканың ең жылдам дамып келе жатқан секторларының бірі, көптеген елдерде тұрақты өсу мен дамуды көрсететін негізгі сала. Заман көшіне ілесіп, ел дамуын көздейтін Қазақстан туризмді дамытудың стратегиялық маңызы бар екенін түсінуі керек. Туризмнің дамуы экономиканы әртараптандыруға, жұмыс орындарының өсуіне, сабақтас салалардың (қоғамдық тамақтандыру, көлік, қонақ үй бизнесі) дамуын ынталандыруға және, әрине, бюджетке салық түсімдерінің ұлғаюына ықпал етеді.
Туризм де Қазақстанды халықаралық аренада танытудың, ел туралы хабардарлығын арттырудың және имиджін нығайтудың құралы болып табылады. Болашақта туризмді дамыту инвестиция тартуға және елді әлемдік аренада оң қабылдауға кепілдік береді.
Жоғарыда айтылғандарға байланысты, туризм саласындағы мамандарды тиімді шет тілін оқыту қажеттілігін айқындайтын кәсіби білімі ғана емес, сонымен қатар тілдік дағдылары бар жоғары құзыретті мамандарды дайындау қажеттілігін қосу маңызды. жаһандық деңгейде елдің имиджін нығайтуға жұмыс істеуге қабілетті.
Ұсынылып отырған жобаның басты мәселесі – студенттердің шет тілін меңгеру үдерісіне ынтасының төмендігі мен тартылуымен, соның салдарынан кәсіби сала мамандарының коммуникативтік құзыреттілігінің жеткіліксіздігімен байланысты.
Иммерсивті оқыту, геймификация, бірлескен оқыту тәсілдері, сонымен қатар дискурстық талдау, салыстырмалы талдау, көлденең зерттеу, педагогикалық эксперимент әдісі және біріктірілген зерттеу әдісі сияқты зерттеу тәсілдері қолданылады .
Жобаның күтілетін нәтижелері туризм саласындағы мамандарды шет тілін оқытуда иммерсивті технологияларды және геймификацияны қолданудың ғылыми-теориялық негіздемесіне, туризм саласындағы мамандардың тілдік дайындық деңгейін арттыруға, мәдениетаралық қарым-қатынасты жақсартуға ұсынымдар беруге негізделген. коммуникативті дағдылар мен сыни ойлауды дамыту; педагогикалық дизайнды, академиялық және корпоративтік ортада қолдануға болатын құралдарды жасау.
Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңыздылығы дамыған білім беру ортасын әртүрлі оқу орындарының жағдайына бейімдеу, зерттеу процесінде алынған әдістерді Қазақстан Республикасы дамуының әлеуметтік-экономикалық мәселелерін шешу үшін қолдану мүмкіндігінде. туризм саласында кәсіби мамандарды даярлау сапасын арттыру.
Жобаның мақсаты – кәсіби туристік қызметтің ерекшеліктерін ескере отырып, студенттердің тілді меңгеру процесіне енуіне ықпал ететін білім беру ортасын құру және иммерсивті оқыту мен ойын элементтерін біріктіру арқылы инновациялық әдістерді дамыту , туристік білім беру саласындағы заманауи талаптарды ескере отырып.
Жобаның міндеттері
Жобаны жүзеге асырудың жалпы гранттық қаржыландыру сомасы 89213600 теңгені құрайды, оның ішінде:
Күтілетін нәтижелер:
Citation Index, Expanded Science Citation Index , Arts and Arts санаттарында индекстелген рецензияланған ғылыми басылымдағы 3 (үш) мақала немесе шолу Гуманитарлық ғылымдар Citation Index және (немесе) Web of Science дерекқоры және (немесе) Scopus дерекқорында CiteScore процентилінің кемінде 35 (отыз бес) болуы ;
– ҚР БҒМ БҒСБК (КОКНВО) ұсынған рецензияланған шетелдік және (немесе) отандық басылымдардағы 5 (бес) мақала және (немесе) шолулар;
– немесе әлеуметтік ғылымдар бойынша дәйексөздер индексінде индекстелген және Web of Science дерекқорында импакт- фактор бойынша 1 (бірінші) немесе 2 (екінші) квартильге енгізілген рецензияланған ғылыми басылымдағы 2 (екі) мақала немесе шолу және (немесе) ) Scopus дерекқорында CiteScore сәйкес процентильдің кемінде 50 (елу) болуы;
– ҚР БҒМ БҒСБК (КОКНВО) ұсынған рецензияланған шетелдік және (немесе) отандық басылымдардағы 4 (төрт) мақала және (немесе) шолулар;
– немесе Social Science Citation Index, Expanded Science Citation Index , Arts and (Өнер) және Гуманитарлық ғылымдар Web of Science дерекқорының дәйексөз индексі және (немесе) Scopus дерекқорында CiteScore процентилінің кемінде 35 (отыз бес) ;
– 1 патент (оның ішінде ол бойынша оң шешім);
– ҚР БҒМ БҒСБК (КОКНВО) ұсынған рецензияланған шетелдік және (немесе) отандық басылымдардағы 2 (екі) мақала және (немесе) шолулар;
– халықаралық конференциялар жинақтарына 3 (үш) мақаланың қатысуы және жариялануы,
– ағылшын тілінен 1 (бір) оқулық/оқу құралы/әдістемелік құрал,
– 1 ( бір ) монография,
– зияткерлік меншік құқығына 1 (бір) авторлық куәлік,
– жоба аясында әзірленген платформаны пайдалану бойынша шет тілі мұғалімдеріне арналған 1 (бір) семинар/тренинг өткізу.
Жоба орындаушылары:
2025 жылдарға жарияланған нәтижелер:
Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған шетелдік немесе отандық рецензияланған журналдардағы мақалалар немесе шолулар:
Халықаралық конференциялар:
S.T. Nyshanova, G.Zh. Aripzhan Methodological Aspects Of The Formation Of Professional Competence Of Future Teachers Through Gamification // Концепции Развития и Эффективного Использования Научного Потенциала Общества: сборник статей Международной научно-практической конференции (12 октября 2025 г, г. Калуга). – Уфа: OMEGA SCIENCE, 2025. – 87-91 с.
S.T. Nyshanova, M.M. Akeshova, G.Zh. Aripzhan The Use Of Games: For Vocabulary Presentation And Revision // Путь науки Международный научный журнал. – No 10 (140), 2025. – 27-30p.
S.T. Nyshanova Theoretical Foundations of Digital Game-Based Language Learning: A Youth-Centered Perspective // 6th International Youth Research Congress. – Fethiye, 2025. – 126-131p.
